Vismigratierivier

Een impressie van de Vismigratierivier
Een impressie van de Vismigratierivier

Natuurorganisaties, vissers en overheden werken samen aan een wereldwijd uniek concept op de Afsluitdijk: de Vismigratierivier. Door een ‘open’ verbinding tussen de zoute Waddenzee en het zoete IJsselmeer kunnen verschillende soorten trekvissen hun paai- en leefgebieden weer bereiken. De Vismigratierivier wordt aangelegd bij Kornwerderzand. Dit is de oostelijke, Friese zijde op de Afsluitdijk bij de Lorentzsluizen.

Waarom is de Vismigratierivier nodig?

De Afsluitdijk is een bijzonder deltawerk en bracht Nederland veiligheid en economische ontwikkeling. Maar voor de natuur was de komst van de Afsluitdijk een ware ramp. De Zuiderzee en de Waddenzee werden abrupt van elkaar gescheiden. Zo verdween een visrijk brakwatermilieu met al zijn dynamiek en biodiversiteit.

Trekvissen hebben zoet én zout water nodig voor hun levenscyclus. Met de aanleg van de Afsluitdijk werd het voor vissen onmogelijk om te trekken tussen de Waddenzee, het IJsselmeer en het achterland. Het IJsselmeer is ook een belangrijke doorgang naar de Friese meren, Weerribben, Vecht en Zuid-Drentse, Overijsselse en Gelderse beeksystemen en nog verder, de internationale Rijn op. Miljoenen vissen liggen in de Waddenzee te wachten voor de spuisluizen. Ze ruiken het zoete water en willen naar binnen trekken, maar de stroming is meestal te sterk om tegenop te zwemmen en de overgang tussen zoet en zout water te abrupt.

Hoe werkt de Vismigratierivier?

De Vismigratierivier is een innovatief project om de Waddenzee en het IJsselmeer weer 24/7 met elkaar te verbinden. De Vismigratierivier is niet zomaar een ‘gat’ in de dijk. De rivier ligt in een natuurlijke zandbedding met getijdegeulen en rustplekken. Begeleidt door strekdammen, krijgt water de ruimte om natuurlijk in en uit de rivier te stromen.

De rivier is een ruim drie kilometer lang ecoduct in het water, aan weerszijden van de Afsluitdijk. Door de lengte van de rivier kunnen vissen geleidelijk wennen aan de overgang tussen zout en zoet water en bootst daarmee de natuurlijke situatie het beste na. Bovendien worden de vissen bij hun trek van de Waddenzee naar het IJsselmeer geholpen door het binnentrekkend getij. Door de getijdewerking stroomt er zoetwater als lokstroom naar de Waddenzee als het eb is.

Vissen weten zo de ingang te vinden van de Vismigratierivier. Door het slingerende karakter ontstaat er verschil in stroomsnelheden. Dit is belangrijk voor vissen om te kunnen schuilen, eten en rusten. De Vismigratierivier kan aan beide kanten worden afgesloten. De combinatie van lengte en afsluitbaarheid zorgt ervoor dat er geen zout water uit de Waddenzee in het IJsselmeer kan komen. Op deze manier wordt de zoetwatervoorraad van het IJsselmeer niet aangetast. Ook de veiligheidsfunctie van de Afsluitdijk blijft met de Vismigratierivier gewaarborgd.

Welke vissen worden er blij van?

De Vismigratierivier is bedoeld voor grote en kleine trekvissen, van sterke tot zwakke zwemmers. Dankzij de permanente opening en verschillende stroomsnelheden in de Vismigratierivier moet het weer mogelijk worden dat al deze trekvissen weer vrij kunnen zwemmen van zoet naar zout water en andersom.

Hier lees je meer over de Blije Vissen.

Versterking economie

Naast het natuurdoel wordt met het project ook een krachtige impuls gegeven aan de recreatieve en toeristische beleving van De Nieuwe Afsluitdijk. Het is straks mogelijk om langs het water te wandelen dwars door de Afsluitdijk. Honderden ‘Blije Vissen’ vormen er een bijzonder landschapskunstwerk. Daarnaast wordt een Beleefcentrum ingericht met informatie over de vele verhalen van de Afsluitdijk, waaronder de vismigratie. Het project draagt zo op diverse vlakken bij aan de versterking van de Noord-Nederlandse economie.

Initiatiefnemers

De Vismigratierivier is begonnen als initiatief van de Waddenvereniging, Sportvisserij Nederland, It Fryske Gea, Het Blauwe Hart en de Vereniging Vaste Vistuigen Noord. Het plan maakt onderdeel uit van De Nieuwe Afsluitdijk. Dit laatste is een breed programma van de provincies Noord-Holland en Fryslân en de gemeenten Hollands Kroon, Súdwest-Fryslân en Harlingen. De Nieuwe Afsluitdijk richt zich op verschillende ambities zoals natuur, duurzame energie, economie en recreatie en toerisme op en rond de Afsluitdijk. De projectontwikkeling op natuurgebied wordt ondersteund door het Programma naar een Rijke Waddenzee. De aanlegfase is gepland vanaf 2018 tot ca. 2022.

Wil je meer informatie over de Vismigratierivier? Neem dan een kijkje op de site van De Nieuwe Afsluitdijk.